Zuilen van zelfstandige gemeente tot stadswijk, Deel 242

Zuilen eert zijn gevallenen Deel 10

Naar aanleiding van de tentoonstelling Zuilen in de Tweede Wereldoorlog, die 4 mei jongstleden door burgemeester J. van Zanen geopend werd, schrijf ik gedurende deze tentoonstelling over Zuilense slachtoffers van die oorlog. Deze week gaat het over De L.O. te Zuilen en natuurlijk Henny Knipschild.

Het wordt een uitgebreid verhaal, vandaag deel 2

Nu volgt het relaas over hoe het Henny Knipschild verging op die noodlottige 27ste september. Het is een verslag dat ik van Cees Rosenbrand kreeg, ook hij was een L.O.-werker te Zuilen. In dat verslag werd de gebeurtenis uitvoerig beschreven:

'Naar mij door ooggetuigen verstrekte betrouwbare gegevens laat ik hieronder een reconstructie volgen, van hetgeen zich op Woensdag 27 September 1944 heeft afgespeeld.

Veiligheidshalve heb ik namen afgekort of geheel weggelaten. Van de situatie in Loenen is weinig bekend, maar uit mijn relaas zal duidelijk blijken, dat de taak, welke onze dapperen helden werd opgedragen, absoluut volbracht is.

De persoon, welke door onze mannen met een bezoek vereerd werd, moet er helaas in geslaagd zijn zich in verbinding te stellen met den S.D. , hetzij telefonisch of hoe dan ook. Dit leidde tot een achtervolging, welke eerst moeilijk was na te gaan, maar toch tot klaarheid kon worden gebracht. Onze mannen schijnen, nadat zij Loenen hadden verlaten, tusschen Breukelen en Loenen van den Rijksstraatweg te zijn afgeweken, om naar ik vermoed het een en ander werk te verrichten. In ieder geval zijn zij weer op den straatweg teruggekomen om hun reis voort te zetten. Dit oponthoud had tot resultaat, dat hun achtervolgers niet achter hen maar vóór hen waren.

De S.D. had direct de achtervolging te Loenen ingezet, maar kon onze mannen niet ontdekken, waardoor zij bij Breukelen terugkeerden. Nauwelijks buiten de Gemeente Breukelen, konden zij direct de achtervolging inzetten, toen onze mannen met groote snelheid richting Utrecht naderden.

De S.D., die eveneens met snelheid richting Loenen reed, liet de auto van onze mannen passeren, maar trachtte toen direct op den straatweg te draaien, teneinde de achtervolging te hervatten. Door de groote snelheid echter kon de bocht niet genomen worden, zoodat zij moesten afremmen, stoppen en achteruit rijden om de bocht daarna opnieuw te nemen.

Eerst hier zijn onze mannen tot de ontdekking gekomen, dat zij achtervolgd werden, maar inmiddels hadden zij gelukkig reeds een aanzienlijke voorsprong genomen, waarvan zij zich waarschijnlijk niet bewust waren.

Onze mannen zijn in Breukelen, om hun achtervolgers op het dwaalspoor te brengen, van den straatweg afgeweken en den Damstraat ingegaan, waarna zij het dorp Breukelen doorgereden hebben en zoodoende weer op den straatweg via den Kaasmarkt teruggekomen.

Met deze tactiek hebben zij inderdaad de S.D. op het dwaalspoor gebracht, want de achtervolgers hebben bij den brug voor het Hotel "Statewapen" gestopt om te informeeren. Bij deze brug echter stonden drie Landwachters, die de S.D. nu een handje kwamen helpen. Zij vroegen één der L.W.'ers –een zekere heer H.- of hij een kleine blauwe auto gezien had, waarop deze bevestigend antwoordde en zich aanbood de S.D. den weg te wijzen.

Deze H. nam plaats op het voorwielspatbord en ook de 2 andere L.W.'ers zijn meegegaan, waarvan de namen nog niet bekend zijn. Onze mannen zijn met groote snelheid doorgereden, om bij café "Oliphant" een zijweg richting Kanaaldijk in te slaan.

Nu is er voor deze weg een kleine open plaats van het café, welke echter voor een auto niet dadelijk opvalt en ook onze mannen niet is opgevallen, met dit gevolg, dat de bocht te vroeg genomen werd en uit alle macht moest geremd worden om niet tegen het muurtje van het Café op te rijden.

Dit remmen liet overduidelijke sporen achter en was het begin van het noodlot. De achtervolgers, nu vermeerderd met de Landwacht, waarvan H. nog steeds op den bumper, zijn de "Oliphant" eerst ruim 100 Meter voorbij-gereden. Doordat zij echter niets konden ontdekken, zijn zij wederom gedraaid en teruggereden. Bij de "Oliphant" echter zag H. het remspoor en liet de auto direct stoppen.

Bij het remspoor waren eenige kinderen aan het spelen en daar moet H. naar toe gegaan zijn en gevraagd hebben of zij hier een kleine auto den zijweg in hadden zien gaan, de kinderen hebben "ja" gezegd, waarop H. riep: "Nu krijgen we ze" en de S.D. antwoordde: "jij weet den weg".

Onze mannen, die waarschijnlijk niet geweten hebben, dat hun voorsprong zoo groot was (bij de Oliphant ruim 10 minuten) zijn wederom met grote snelheid den zijweg afgereden, waar zij bij een boer hun auto het erf opreden. Zij toonden den boer papieren van de Vee-Centrale en verklaarden, dat zij het vee kwamen controleren.

De auto hebben zij op slot gedaan en zijn daarna den dijk afgeloopen en hebben zich verborgen gehouden aan de helling van den Kanaaldijk, waar zij vermoedelijk beraadslaagd hebben wat hen te doen stond. De S.D. op zoek naar den auto, konden deze weg niet vinden, want zij zijn eerst bij een anderen landbouwer geweest, hetgeen geen resultaat opleverde. Daarna zijn deze den dijk verder afgegaan, waar zij helaas op den Kanaaldijk onze dapperen aantroffen.

Onze helden hebben vermoedelijk gedacht, dat alles veilig was en zijn zij richting Maarssen gegaan. Nog geen 10 Meter van hun schuilplaats werden zij overmeesterd. Hierna is de S.D. nog éénmaal bij den landbouwer geweest in aanwezigheid van één onzer mannen (welke gekleed was in een lichte regenjas) om de plaats van den auto aan te wijzen.

Deze held – P – liep met de handen omhoog, achter hem twee schurken met het wapen in den aanslag. Bij den auto gekomen, merkten zij, dat deze op slot stond. P. moest toen de sleutels overhandigen. Wetende, dat hiermede de S.D. niets kon winnen, heeft hij het rustig kunnen doen. Daarna is één der bewakers met den auto naar den plaats van de andere mannen teruggekeerd, P. met zijn bewaker keerde loopend terug.

Het eerste wat onze mannen onder bedreiging werd gevraagd, is "Wie zijn jullie opdrachtgevers en waar zijn de papieren". Zij hebben gezwegen en de duivelsche martelingen gedragen met een moed, die zijn weerga niet kent. Zelfs heeft één onzer mannen – P – het antwoord van allen gegeven: "zie maar, dat jullie het te weten komt".

Hoe het drama zich verder heeft voltrokken, is wel bekend, doch de gegevens zijn zoo verschillend, dat zij niet juist weergegeven kunnen worden. De bewoners van de plaats, waar dit alles zich heeft afgespeeld, hebben zonder eenige uitzondering diep respect voor de heldhaftige houding onzer mannen.

Wij allen brengen eerbiedig het eeresaluut voor deze helden, die hun jonge leven offerden voor Koningin en Vaderland’

Fotobijschrift:Met deze tekening wordt duidelijk gemaakt hoe de route van de achtervolgers was toen zij de groep van vier personen (onder wie Henny Knipschild) achternazaten en die uiteindelijk tot de arrestatie, gruwelijke mishandeling en terechtstelling zou leiden.

Terug naar overzicht