Zuilen van zelfstandige gemeente tot stadswijk, Deel 249

Zuilen eert zijn gevallenen Deel 16
Naar aanleiding van de tentoonstelling Zuilen in de Tweede Wereldoorlog, die 4 mei jongstleden door burgemeester J. van Zanen geopend werd, schrijf ik gedurende deze tentoonstelling over Zuilense slachtoffers van die oorlog. Vandaag het stuk - met bijbehorende foto -dat de heer Pasman schreef over ‘onderduiker en verzetsstrijder’ in Zuilen:

J.J. van der Ham studeerde aanvankelijk voor stuurman aan de Zeevaartschool te Vlissingen. Door de oorlogsomstandigheden zag hij zich gedwongen deze studie voorlopig te staken. 
In Utrecht kwam hij op een accountantskantoor terecht. Na verloop van enige tijd kreeg hij in het kader der „Arbeitseinsatz” een oproep voor tewerkstelling in Duitsland. Van der Ham gevoelde hier heel weinig voor en besloot niet te gaan.
Hierbij ontving hij de volledige steun van zijn patroon, die een fel anti-naziman was. Hij kwam nu in aanraking met verschillende mensen uit de illegaliteit en begon zelf ook ondergronds te werken. Eind december 1942 besloot hij onder te duiken, omdat de grond onder zijn voeten te warm werd.
Nu wijdde hij zich geheel aan het ondergrondse werk, speciaal belast hij zich met het overbrengen van levensmiddelenkaarten en geld voor ondergedokenen. Zijn contact met een door de moffen fel gezochte K.P.-leider met hem noodlottig. In de nacht van 10 op 11 augustus 1944 werd door de S.D. bij deze K.P.-leider en inval gedaan, maar de vogel was net gevlogen.
Tijd om Van der Ham te waarschuwen was er niet en toen deze op 11 augustus bij de K.P.-leider door de door hem ontvangen bijdragen voor het verzet wilde afdragen, liep hij in de door de S.D. opgestelde val.
Bij zijn verhoren in de Maliebaan hield hij hardnekkig vol niets te weten van enige illegaliteit van de K.P.-leider, noch zelf hier iets aan te doen, zodat hem niets ten laste gelegd kon worden. In de mening, dat hij in het bezit was van alle papieren, die
vrijstelling voor tewerkstelling in Duitsland waarborgden, bleek tijdens deze verhoren, dat hij een papier, zogenoemde „Braune Ausweisz”, miste.
Hiermee was zijn lot beslist. Op 31 augustus 1944 ging hij op transport naar Amersfoort voor doorzending naar Duitsland. 8 September werd hij plotseling met nog 1200 andere gevangenen, naar aanleiding van de Dolle Dinsdag naar het
concentratiekamp Neuengamme overgebracht. Van dit transport kwamen nog geen 100 Nederlanders in het Vaderland terug.
J.J. van der Ham behoorde tot degenen, die niet terugkeren. Op 5 november 1944 is hij in het kamp Neuengamme overleden.

wie dan weet, dat onder Hollandse luchten,
geest, vrijheid en beschaving zijn gegroeid,
wie Hollands schuilplaats weet voor hen die vluchten,
voelt in zijn hart de ware liefde ontbloeid.

Fotobijschrift: J.J. van der Ham werd geboren: 25 juni 1922 en is overleden: 5 november 1944

Terug naar overzicht