Zuilen van zelfstandige gemeente tot stadswijk. Deel 285: Koelwagens voor de Nederlandse Spoorwegen

De voorbereidingen voor de verhuizing van het Museum van Zuilen zijn al een tijd aan de gang. De beoogde nieuwe locatie is de Werkspoorfabriek op het Werkspoorterrein. Daar gaat het Museum van Zuilen van start met een grote Werkspoortentoonstelling. In de aanloop daarnaartoe vindt u de komende tijd artikelen uit de Werkspoor Courant, de ‘Utrechtse Editie’, waarin de voor Zuilen zo belangrijke fabriek onder de aandacht komt. Dit is deel 30.

Werkspoor Courant 11 februari 1949

KOELWAGENS voor de NEDERLANDSE SPOORWEGEN

Het zal velen de laatste dagen opgevallen zijn, dat er op ons terrein van die wit gelakte wagens staan, waarvan de kleur al direct deed vermoeden, dat ze iets met ‘‘koel houden’’ te maken hadden.

Inderdaad, lezers, wat U daar zag staan, was een gereed gekomen gedeelte van de opdracht der Nederlandse Spoorwegen tot de aanbouw van een 100-tal koelwagens.

De naam ‘‘koelwagen’’ zou doen vermoeden dat het gebruik slechts ‘‘één-ledig’’ was. Niets is echter minder waar, want niet alleen wordt dit Werkspoorproduct gebruikt voor het vervoer van vlees in de zomer, maar tevens van bananen in de winter, om deze tegen vorst te beschermen.

Voor het vervoer in de zomer, bij hoge temperatuur dus, is de uitrusting met ijskasten noodzakelijk. Aan elk einde der wagen bevindt zich dan ook een ijskast, die circa 200 kg ijs kan bevatten. De constructie der ijskasten is echter zodanig uitgevoerd, dat een gedeelte van de ruimte, die de kasten innemen, vrij komt in geval van bananenvervoer, waarvoor een groot vloeroppervlak gewenst is, omdat zij maar tot een maximum hoogte van pl. m. 1.2 M. gestapeld kunnen worden.

Voor het vleesvervoer zijn 18 houten laadbalken in de wagen aangebracht, elk met 11 dubbele vleeshaken, zodat om U eens een inzicht van de vervoerscapaciteit te geven, in totaal 396 zijden spek vervoerd kunnen worden.

Natuurlijk moest men bij het vervoer van vlees aan luchtverversing denken. Deze constructie is dan ook dusdanig, dat de verse lucht in beide rijrichtingen door aan de zijwanden aangebrachte ventilatiekasten in de wagen kan komen en dan vervolgens door de ijskast en over de lading stroomt en via torpedo-ventilatoren op het dak, de wagen verlaat.

Ter controle van de temperatuur in de wagen, bevinden zich aan de buitenzijde van één der zijwanden twee thermometers, waarvan de één de temperatuur ter hoogte van de bodem en de ander die ter hoogte van het plafond aangeeft.

De ijskasten kunnen via de deuren van de kast vanuit de wagen met ijs worden geladen en eventueel door het dakluik worden bijgevuld. Voor het smeltwater bevinden zich onder de kasten grote lekbakken.

Reeds wezen wij op het tweeledig doel van de koelwagen. Daardoor is het noodzakelijk, dat de constructie aan bijzondere voorwaarden moest voldoen, b.v. een luchtdichte afsluiting. In elke zijwand bevinden zich twee draaideuren die hermetisch gesloten kunnen worden. Daartoe zijn aan de omtrek van de deuren lederen, met paardenhaar gevulde, kussens, aangebracht.

Aangezien een goede isolatie in verband met de warmtegeleiding een eerste eis is, mocht geen enkel stalen onderdeel in contact staan met de buitenlucht en de koelruimte.

Om bovengenoemde reden bestaat de wagenbak uit een zogenaamd buiten- en binnengeraamte. 

Dit binnengeraamte ligt geïsoleerd ten opzichte van het buitengeraamte in het vulhout. Het vulhout is op alle verbindingsplaatsen met de houten binnenwanden en het plafond door kunstharsplaten geïsoleerd. Zelfs in de vloer is dit principe doorgevoerd. Om de isolatie te voltooien is zowel tussen de stalen buitenwand en de houten binnenwand, als in het dak en in de vloer isoflex als isolatiemateriaal aangebracht. Per wagen is 15 M³, isoflex verwerkt.

Om roestvorming te voorkomen, is al het ijzerwerk in de wagen gegalvaniseerd. De binnenkant is geheel met aluminium platen bekleed; de vloer is bedekt met zinken platen. Voor de betimmering van de wagen is van lichte Amerikaanse en tropische houtsoorten gebruik gemaakt, teneinde bij de ingewikkelde constructie toch een laag wagengewicht te krijgen.

De totaal verwerkte hoeveelheid hout is pl.m. 6 M³., terwijl er 7½ ton walsmateriaal is verwerkt. Het totaal gewicht van de wagen, met inbegrip van wielstellen en draagveren is nog geen 17 ton, terwijl het laadvermogen 15 ton bedraagt.

Tot slot kunnen we U nog zeggen, dat de wagen is gebouwd voor transito-verkeer, dat wil dus zeggen, dat hij op alle lijnen kan rijden, waar men zich aan het internationaal Europees profiel houdt, terwijl de rem-uitvoering zodanig is uitgevoerd, dat de wagen zowel in goederen- als in personentreinen dienst kan doen.

Terug naar overzicht