Zuilen van zelfstandige gemeente tot stadswijk. Deel 316: PROEFRIJDEN MET DE EERSTE RIJTUIGEN deel I

Een overzicht van het ontschepen

Het Museum van Zuilen is verhuisd naar de Werkspoorfabriek op het Werkspoorterrein, Schaverijstraat 13. Voor een bezoek bent u van harte welkom! Maar… boek uw bezoek op onze site www.museumvanzuilen.nl, of bel voor een afspraak: 06 810 366 62.

 

De nieuwe locatie is ingericht met een uitgebreide tentoonstelling ‘Werkspoor en Demka in de Tweede Wereldoorlog’. Op deze site schrijven we over de geschiedenis van Werkspoor. Dit is deel 61.

 

Het is bij dit artikel van belang te weten dat Werkspoor in 1952 een zeer grote order kreeg van de Argentijnse Spoorwegen: 400 personenrijtuigen en 90 locomotieven

 

Werkspoor Courant december 1952

 

NIEUWS UIT ARGENTINIË

 

PROEFRIJDEN MET DE EERSTE RIJTUIGEN

De eerste rijtuigen hebben hun proeven afgelegd en natuurlijk vormt dit aanleiding in onze courant hieraan enige aandacht te besteden. Ir. de Niet maakte de proefritten mede en was bereid hierover iets te vertellen. Door de artikelen van de andere heren hebben we al een en ander gelezen over de ervaringen tijdens het transport van de rijtuigen, dat ook in dit artikel nog even aangehaald wordt.

 

De aflevering van de rijtuigen voor de Argentijnse Spoorwegen is in volle gang. Eind januari hebben 45 eerste-klas rijtuigen, 37 tweede-klas rijtuigen en 3 bagagerijtuigen de fabriek verlaten, terwijl elke week 5 rijtuigen worden afgeleverd. Daar de spoorwijdte van de rijtuigen afwijkend is van die in Nederland, moeten de rijtuigen op andere draaistellen, z.g. transportdraaistellen, naar de haven vervoerd worden. In de haven wordt de rijtuigbak met een speciaal vervaardigd hijsraam opgehesen, terwijl de transportdraaistellen achterblijven. De bij de rijtuigen behorende draaistellen worden in het ruim geladen, de rijtuigbakken worden op houten onderstoppingen op het dek geplaatst en afdoende vastgesjord.

 

Na deze inleiding volgen thans enkele, bijzonderheden, over de verscheping, de in bedrijfstelling en de proefritten met de eerste vier rijtuigen, die met de ‘‘Rio Primero’’ naar Argentinië zijn vervoerd. Begin augustus 1952 zijn 3 eerste-klas rijtuigen en 1 tweede-klas rijtuig te Rotterdam ingescheept.

De weergoden tijdens de zeereis naar Argentinië hebben niet meegewerkt daar in de Golf van Biscaye de ‘‘Rio Primero’’ door een zware storm geheel uit de koers moest varen om zijn kostbare deklading te behouden. Door de medewerking van vrouwe Fortuna voer het Argentijnse schip na een zeereis met veel regen en een haaienvangst begin september de Rio de la Plata op.

De beschrijving van deze reis hebt U reeds kunnen lezen, in de W.S.-courant van november 1952.

Het ontschepen met behulp van een draaikraan en het medegezonden hijsgereedschap verliep zeer vlot en binnen een uur waren de twee eerste rijtuigen van boord gehesen en op hun draaistellen geplaatst.

Na het vervullen van de douaneformaliteiten werden de rijtuigen vervoerd naar San Martin, een plaatsje op 17 km afstand van Buenos Aires. De naam van deze plaats is ontleend aan de voor Argentinië beroemde generaal, die het land bevrijd heeft van de Spanjaarden. In elke stad is een standbeeld te zijner ere opgericht en zijn straten naar hem genoemd.

Over de eerste rit naar San Martin op Argentijnse bodem vallen enkele bijzonderheden te vermelden.

Het spoorwegnet rondom de hoofdstad is zeer dicht en het voor-stadsverkeer wordt voor een groot deel onderhouden met electrische treinen.

De geëlectrificeerde baanvakken zijn echter niet uitgerust met een bovenleiding, zoals in ons land, maar van een zogenoemde derde rail.

Onder leiding van de technische commissie vertrokken wij ’s avonds van het ‘‘Presidente Peron’’-station te Buenos Aires naar het emplacement waar de Werkspoorrijtuigen waren opgesteld. In volkomen duisternis moesten wij enkele malen de derde rail oversteken en was dit blijkbaar niet voldoende want wij moesten eerst nog onder goederenwagens door kruipen om ten slotte levend de rijtuigen te bereiken!

De hierna volgende nachtelijke rit was een sensatie; in de stikdonkere rijtuigen (de luiken waren nog voor de ramen en de verlichting kon nog niet worden ontstoken!) werd, bij het schaarse licht van een toortslamp of een aangestoken lucifer, het interieur door de commissie beoordeeld. Niet ontevreden over deze eerste rit op de Argentijnse baan keerden wij nog diezelfde avond in de metropolis terug.

 

Nadat in San Martin de luiken waren verwijderd, het remwerk was afgesteld en de accu’s waren aangebracht, had half september de eerste officieuze rit naar Rosario plaats. De trein voor deze proefrit was geformeerd uit een zware stoomlocomotief, een aantal bestaande rijtuigen, een speciaal gereserveerd rijtuig en achteraan de vier Werkspoorrijtuigen. De snelheid werd langzaam opgevoerd, totdat de trein de maximum snelheid van 115 km/h bereikte.

De verticale vering is zeer soepel en dank zij de speciale wrijvingsdempers traden geen horizontale bewegingen op. Het was bovendien zeer goed mogelijk rustig te eten en te lezen, terwijl koffie niet over de rand van de kopjes ‘‘spoelde’’, hetgeen wel in sterke mate het geval was in het gereserveerde rijtuig.

Tijdens de reis van San Martin naar Rosario konden wij het landschap in ogenschouw nemen. Het traject voert door een vlak gedeelte van Argentinië dat veel gelijkenis vertoont met Holland, met hier en daar wat bossen en lage heuvels.

De reis gaat langs Campana, een stadje, bekend om zijn grote olieraffinaderijen, en Zárate, een klein plaatsje met veel koelhuizen, maar voornamelijk bekend om zijn veerdiensten, welke, op grote veerboten treinen tot maximaal 20 rijtuigen over de rivier Párana zetten.

Na een geslaagde proefrit werd Rosario, de tweede stad van de republiek met ruim 600.000 inwoners, bereikt.

 

Rosario heeft vele saaie en rechte straten met merendeels lage en onaanzienlijke huizen. Pas in het centrum van de stad zien wij enige bebouwing van groter formaat en beter uiterlijk verrijzen. Deze stad heeft evenals de meeste Argentijnse steden een dambord plattegrond.

In Rosario zijn de werkplaatsen van de Mitre Spoorwegmaatschappij gevestigd, waar alle rijtuigen geheel bedrijfsklaar worden gemaakt en van de laatste verflaag worden voorzien. De Werkspoor montageploeg is daarom in Rosario gehuisvest.

Thans iets over de verdere proefritten die met de eerste rijtuigen zijn gemaakt. In de eerste plaats de proefrit van Rosario naar Casilda, waaraan ook werd deelgenomen door onze directeur, de heer Damme Jr. Deze rit werd onder meer gehouden om de rij-eigenschappen na te gaan op slechte trajecten. De meeste trajecten in Argentinië zijn veel slechter dan in Europa. De treinformatie was zeer ongunstig; de trein bestond slechts uit een stoomlocomotief direct gevolgd door twee rijtuigen.

Op de heenreis werd de snelheid opgevoerd tot 120 km/h en ook bij deze snelheid reden de rijtuigen zeer gunstig. Tijdens de terugreis wenste de commissie de invloed na te gaan van de door ons aangebrachte speciale wrijvingsdempers. Deze dempers dienen om de horizontale bewegingen te onderdrukken. Aan het verzoek van de commissie werd voldaan en de dempers van het eerste rijtuig werden buiten werking gesteld.

De machinist had instructies gekregen, dat de snelheid niet boven de 60 km/h mocht worden opgevoerd, tenzij alles goed verliep.

 

Daar het rijtuig bij 60 km/h nog rustig reed, werd de snelheid geleidelijk opgevoerd van 60 tot 80, 90 en tenslotte zelfs tot 120 km/h. Bij deze snelheid waren de horizontale bewegingen goed waarneembaar (het baanvak was ook buitengewoon slecht!), maar op een gegeven ogenblik was in het rijtuig een oorverdovend lawaai waar te nemen. Aanvankelijk werd zelfs vermoed, dat een generator verloren was gegaan; de werkelijke oorzaak bleek te zijn… het lawaai van stenen van het ballastbed, die met grote snelheid tegen de stalen vloer werden opgeworpen door de grote treinsnelheid. De machinist minderde onmiddellijk vaart maar vervolgde zijn reis toch nog met een snelheid van 90 km/h.

 

Uit gesprekken met Spoorweginstanties bleek later dat het traject Rosario-Casilda één van de slechtste trajecten in Argentinië is en dat de maximale toegestane snelheid niet meer bedraagt dan… 50 km/h (dit is geen drukfout lezers!)

 

(wordt vervolgd).

Terug naar overzicht