Zuilen, van zelfstandige gemeente tot stadswijk. Deel 66

Vervolg van 26 februari 2014

Nog meer Schuilkelders…

Het gemeentebestuur van Zuilen besloot tot de aanleg van vijftien schuilkelders in Zuilen. Natuurlijk ook één in het oude dorp zelf. Die komt in het bos Groenhoven. Daarvoor gaf baron van Tuyll toestemming. De burgemeester voerde de onderhandelingen hierover met de baron. De heer van Tuyll vond het allemaal niet zo nodig (Nederland is toch neutraal!) maar gaf uiteindelijk toestemming. In de onderhandelingen werd wel vastgelegd dat erop moet worden toegezien dat alles netjes beheerd wordt en als de schuilkelder niet meer nodig is, verwacht de baron dat een en ander weer in zijn oorspronkelijke staat zal worden teruggebracht.

De andere schuilkelders kwamen op de volgende locaties:

2 onder het perkje in de Hanrathstraat;

3 aan de Prins Bernhardkade ter hoogte van de Fortlaan;

4 in het weiland aan de overkant van de Burgemeester van Tuyllkade;

5 op de hoek van de Burg. van Tuyllkade en de Adriaan van Bergenstraat;

6 in de Daalseweg (Edisonstraat) ter hoogte van de Marconistraat;

7 in ’t Julianapark langs de Amsterdamsestraatweg bij de Werkspoorlaan;

8 in ’t Julianapark langs de Amsterdamsestraatweg bij het restaurant;

9 aan de Amsterdamsestraatweg even voorbij de Minister Talmastraat;

10 in ’t braakliggend veld aan de punt Van Hoornekade/Van Egmontkade;

11 in de Marnixlaan ter hoogte van de Groen van Prinstererstraat;

12 in de Marnixlaan ter hoogte van de Van Egmontkade;

13 in de Joh. Uitenbogaertstraat bij schoolplein Openbare Lagere School 3;

14 in de Joh. Uitenbogaertstraat bij de kruising Nicolaas Sopingiusstraat;

15 in het Bisschopsplein;

16 in het perkje in de St.-Willibrordusstraat.

Voor de schuilkelder in de St.-Willibrordusstraat was oorspronkelijk een andere plek bedacht. Het gemeentebestuur vroeg aan het schoolbestuur toestemming voor de aanleg van een schuilkelder onder de speelplaats van de rooms-katholieke meisjesschool aan de St.-Willibrordusstraat. Maar de pastoor van de St.-Ludgeruskerk, W. van Albach (toen nog de voorzitter van het schoolbestuur), schreef op 17 maart 1943 een brief aan B. & W. waarin hij vroeg om een andere locatie omdat de speelplaats toch al zo klein was.

De schuilkelder op het Bisschopsplein was een langwerpig gebouw met een verdiepte vloer en daaroverheen een dik betonnen dak, een soort koepel. Het geheel zag er uit als een bijna geheel begraven treinwagon. Aan de uiteinden waren, net als bij een treinwagon, de ingangen aan beide kanten.

Toen aan het eind van de oorlog de nog jonge Wim Schreuders langs een kant van de schuilkelder liep, gooide iemand vanaf de andere kant een pet van een SS’er eroverheen. Dat was nog eens leuk! En Wim zette de pet op. Het werd een drama: hij werd aangehouden en moest uitleggen hoe hij aan die pet kwam. Uiteindelijk werd hij naar huis gestuurd, maar hij was zo geschrokken dat hij nooit meer een pet heeft aangeraakt.

(Andere dingen wel: tijdens een beschieting door Engelse jagers op het luchtafweergeschut dat aan de overkant van de Burgemeester van Tuyllkade stond, rende hij het ouderlijk huis in de Balderikstraat uit om die prachtige glimmende hulzen te pakken die zomaar uit de lucht kwamen vallen.

Omdat die hulzen nog gloeiend heet waren, heeft Wim daaraan zijn handen lelijk gebrand.)

Enkele inwoners van Zuilen hebben blijkbaar goed zicht op zo’n schuilkelder. Er is een bewoner van de Van Hoornekade die bij het gemeentebestuur van Zuilen klaagt over de ‘gebruikers’ van de schuilkelder die bij hem voor de deur staat.

Hij schreef op 20 september 1943:

‘Geachte Heren,

Met deze kwam ik als bewoners van De Hoornekade met een vriendelijk verzoek of er eens geen verandering in kunt komen. Wat betreft onze schuilkelders. Want ze zijn mooi gebouwdt. Maar dat gespeel van de kinderen er in is wel wat erg. En wat er allemaal in gebeurd is schandelijk. Neemt u zelf onverwacht maar eens een kijkje. Wij hopen dat daar verandering in komt. Nu rijdt zoo nu en dan een van de Luchtbescherming heen en weer. Maar hij is nog niet weg of ze zijn er weer in. Waarom kent het hier niet net als in Utrecht een wacht er bij, er zijn toch mensen genoeg aan de Luchtbescherming. Laten wij hopen dat wij er geen gebruik van hoeven te maken. Maar anders gaan wij daar niet in. Want het is een vieze rommel in de kelders. ’s Avonds goed voor de jongelui. Laten wij hopen dat er gauw verandering in komt.

Hoogachtend

J. d. V.

Van Hoornekade’

Dat is nog eens duidelijke taal. In het archief kwam ik geen antwoord tegen, maar het gemeentebestuur kennende, zal het wel passende maatregelen genomen hebben.

Fotobijschrift:

Tot nu toe zijn er geen foto’s opgedoken van de Zuilense schuilkelders. De enige waarop nog iets van de in bovenstaand verhaal voorkomende schuilkelder aan het Bisschopsplein is deze, waarbij de ingang in beeld is, maar slechts als achtergrond dient. Het Museum van Zuilen houdt zich aanbevolen voor betere uitvoeringen!

Terug naar overzicht